Федэральная служба бяспекі РФ да 80-годдзя пачатку найбуйнейшай стратэгічнай наступальнай аперацыі Чырвонай Арміі ў Беларусі (аперацыя "Баграціён") упершыню апублікавала паказанні ўзятага ў палон гітлераўскага генерала, які распавёў, што злачынствы вермахта на акупаваных тэрыторыях СССР насілі цэнтралізаваны характар, паведамляе ТАСС.
Генерал-маёр Готфрыд фон Эрдмансдорф з пачатку вайны супраць СССР камандаваў палком у групе армій" Цэнтр", з сакавіка 1944 года стаў камендантам Магілёва і Магілёўскага ўмацаванага раёна і быў узяты ў палон разам са сваім штабам 28 чэрвеня 1944 года. У сярэдзіне ліпеня 1944 года ён у ліку 19 генералаў, захопленых у ходзе Беларускай аперацыі, ішоў на чале калоны ваеннапалонных, праведзеных па Маскве ("Парад пераможаных", званы таксама Аперацыя "Вялікі вальс"). “У ордэнах, у астраверхай фуражцы, ішоў велізарны, плячысты генерал-маёр Эрдмансдорф. Ён увесь час баязліва азіраўся, калі ў натоўпе чуўся свіст або якая-небудзь жанчына, не стрымаўшыся, выкрыквала праклёны, ён уздрыгваў і ўцягваў галаву ў плечы", – апісаў яго Барыс Палявы ў нататцы "яны ўбачылі Маскву" ў "праўдзе" 19 ліпеня 1944 года.
ФСБ на сваім сайце ўпершыню апублікавала які захоўваецца ў архіве пратакол допыту Эрдмансдорфа ў Мінску 24 снежня 1945 года. На пытанне Следчага, як ён расцэньвае гітлераўскую агрэсію супраць СССР, Эрдмансдорф адказаў:"як вялікае злачынства". Па яго словах, па-першае, Германія парушыла дагавор з Савецкім Саюзам аб ненападзе, па-другое, нямецкі ўрад падманула германскі народ і сусветную грамадскасць пра нібыта рыхтуецца нападзе з боку Савецкага Саюза на Нямеччыну і адбываецца нібыта ў сувязі з гэтым вялікай канцэнтрацыі узброеных сіл на мяжы з Германіяй". Пры гэтым "падрыхтоўку да нападу гітлераўскі ўрад вяло працяглы час і таемна сканцэнтраваў на мяжы з Савецкім Саюзам шмат войскаў".
"Нарэшце, я лічу злачынным сам метад вядзення вайны на ўсёй тэрыторыі Савецкага Саюза, у тым ліку ў Беларусі", - заявіў палонны генерал. Ён указаў на "зверскае абыходжанне з усімі ваеннапалоннымі, якое фактычна вядзе да іх фізічнага знішчэння", пагалоўнае вынішчэнне яўрэйскага насельніцтва, масавае знішчэнне гарадоў, вёсак і прамысловых прадпрыемстваў на акупаванай тэрыторыі, масавую адпраўку савецкіх грамадзян на прымусовыя работы ў Германію, а таксама іх вынішчэньне пад выглядам барацьбы з партызанамі, вываз каштоўнасцяў, харчавання і абсталявання ў Германію.
У ходзе падрабязнага допыту Эрдмансдорф заявіў, што асабіста па ўказанні зверху аддаваў загады аб зборы маладых савецкіх грамадзян для вывазу ў Германію на прымусовыя работы, загады аб карных акцыях супраць мірнага насельніцтва з-за актыўнасці партызан, выкананні атрыманага 24 чэрвеня 1942 года загаду "вырабляць пагалоўныя арышты і расстрэлы камуністаў", аб уліку маёмасці на захопленых прадпрыемствах для наступнага вывазу ў Германію. А загад Гітлера аб знішчэнні камісараў Чырвонай Арміі быў даведзены да камандзіраў палкоў вермахта яшчэ за некалькі дзён да нападу Германіі на СССР. Зыходзячы з паказанняў Эрдмансдорфа, толькі загаду аб знішчэнні габрэяў войскам вермахта не паступала, але, па яго словах, "усе немцы лічылі, што "кожны габрэй у кішэні носіць свой смяротны прысуд без даты".
Ўмацаваны раён у Магілёве
Палонны генерал распавёў, што пры стварэнні па загадзе Гітлера Магілёўскага ўмацаванага раёна ад камандуючага групай армій "Цэнтр" генерал-фельдмаршала Буша ён атрымаў "пісьмовы загад аб будаўніцтве ў горадзе Магілёве крэпасці, згодна з якім... павінен быў знішчыць значную частку Магілёва". Для будаўніцтва ўмацаванага раёна прапаноўвалася прыцягнуць усё працаздольнае насельніцтва горада і яго ваколіц за малыя порцыі ежы. Непрацаздольных-хворых, старых і дзяцей-і ўсё пакінутае насельніцтва эвакуіравалі на правы бераг Дняпра з тэрыторыі, якую павінна была заняць Чырвоная Армія. Як прызнаў Эрдмансдорф, іх не забяспечылі ежай і ўсім неабходным, яны размяшчаліся побач з умацаваным раёнам, у выніку чаго непазбежна пры наступе Чырвонай Арміі траплялі пад агонь яе артылерыі, а ў выпадку адступлення немцаў – і пад агонь іх артылерыі.
Пакаранне смерцю на Мінскім іпадроме
Аб сваім асабістым удзеле ў ваенных злачынствах Эрдмансдорф паказаў:"у разрэзе выканання загадаў камандзіра 56-й пяхотнай дывізіі генерал-лейтэнанта Офена мною быў дадзены загад падначаленым мне камандзірам вырабляць расстрэлы палонных камісараў Чырвонай Арміі і арышты камуністаў". “У выніку за перыяд з 22 чэрвеня 1941 года па верасень 1941 года падначаленымі майго палка расстраляны адзін камісар Чырвонай Арміі і арыштавана каля 600 чалавек камуністаў – мірных савецкіх грамадзян, з якіх 20 чалавек расстраляна нібыта пры спробе да ўцёкаў і аказанні супраціву. Астатнія ж камуністы былі ... перададзеныя палявой жандармерыі і таксама расстраляныя", – паведаміў Эрдмансдорф.
"З мэтай запалохвання савецкіх грамадзян на мой загад праводзіліся арышты, зняволенне ў лагеры і гвалтоўная адпраўка на катаржныя працы ў Нямеччыну савецкіх грамадзян, – заявіў ён у сваіх паказаннях. - Я асабіста зацвердзіў 120-125 смяротных прысудаў, вынесеных тайнай палявой паліцыяй савецкім грамадзянам, якія маюць сувязь з партызанамі. Усе яны былі расстраляныя, а трупы спаленыя". Таксама, паводле яго слоў, па яго загадам было знішчана некалькі вёсак, назваў якіх ён не ўспомніў.
15-29 студзеня 1946 года на судовым працэсе ў Мінску генерал-маёр Готфрыд фон Эрдмансдорф за ваенныя злачынствы быў прысуджаны да смяротнага пакарання. 30 студзеня 1946 года ён быў публічна павешаны на Мінскім іпадроме.-
